Nước mắt nhân tạo: cách chọn loại tốt, an toàn năm 2025

Có một cảm giác thật khó chịu khi mắt bị khô, rát, cộm như có cát mà bao nhiêu dụi mắt cũng không hết. Đó là lúc bạn nhớ đến lọ nước mắt nhân tạo trên kệ tủ thuốc. Nhưng giữa hàng tá sản phẩm với thành phần và giá cả khác nhau, làm sao để biết loại nào thực sự phù hợp với tình trạng của mình?

Tỷ lệ người bị khô mắt tại Việt Nam: khoảng 30% dân số, tương đương 30 triệu người (Viện Mắt Trung ương, 2023) ·
Số loại nước mắt nhân tạo phổ biến: hơn 20 loại ·
Thành phần chính phổ biến nhất: carboxymethylcellulose, hyaluronic acid, polyethylene glycol ·
Tần suất khuyến nghị: 2–4 lần/ngày, mỗi lần 1–2 giọt

Nước mắt nhân tạo là gì và có tác dụng như thế nào?

Trước khi tìm hiểu loại nào tốt, bạn cần hiểu rõ bản chất của sản phẩm này. Nước mắt nhân tạo là dung dịch vô trùng được thiết kế để mô phỏng chức năng của nước mắt tự nhiên: bôi trơn bề mặt nhãn cầu, giảm khô, rát, cộm, xốn mắt (theo hướng dẫn của phòng khám Cleveland Clinic). Đây không phải thuốc chữa bệnh lý nền gây khô mắt, mà là giải pháp triệu chứng.

Thành phần chính của nước mắt nhân tạo

• Carboxymethylcellulose (CMC): chất nhầy nhân tạo giữ ẩm bề mặt mắt, có trong nhiều sản phẩm phổ thông. (Y văn nhãn khoa)
• Hyaluronic acid (HA): giữ nước gấp nhiều lần trọng lượng, thường có trong dòng cao cấp như Sanlein. (Vnras, dữ liệu tham khảo)
• Polyethylene glycol (PEG) + Propylene glycol: hoạt chất bôi trơn, có trong Systane Ultra. (Vnras)
• Glycerin: chất dưỡng ẩm, có trong Optive.
• Chất bảo quản: benzalkonium chloride (có hoặc không). Loại không chất bảo quản dành cho người nhỏ trên 4 lần/ngày.

Phân loại nước mắt nhân tạo phổ biến

Hai tiêu chí phân loại chính: thành phần hoạt chất (CMC, HA, PEG) và có/không chất bảo quản. Loại không chất bảo quản được đóng dạng ống đơn liều, thích hợp cho người cần nhỏ nhiều lần trong ngày. (Khuyến nghị từ Cleveland Clinic)

Điều này cho thấy: không có một loại nước mắt nhân tạo nào phù hợp cho tất cả. Việc chọn sai có thể khiến tình trạng khô mắt không cải thiện, thậm chí nặng hơn vì kích ứng do chất bảo quản.

Nên chọn nước mắt nhân tạo loại nào tốt?

Bốn dòng sản phẩm phổ biến nhất tại thị trường Việt Nam hiện nay, mỗi loại nhắm đến một đối tượng và mức độ khô mắt khác nhau.

Nước mắt nhân tạo Systane Ultra

• Thành phần: Polyethylene glycol 400 0,4% + Propylene glycol 0,3%, không chất bảo quản (dạng ống đơn liều 0,5 ml). (Vnras, dữ liệu sản phẩm)
• Đối tượng: Khô mắt từ vừa đến nặng, người dùng kính áp tròng.
• Giá tham khảo: 148.800đ/hộp 24 ống.
• Ưu điểm: Có nghiên cứu lâm sàng chứng minh giảm triệu chứng trong 8 giờ.

Nước mắt nhân tạo Sanlein

• Thành phần: Natri hyaluronate (HA), không chất bảo quản.
• Đối tượng: Hỗ trợ loạn biểu mô giác mạc, hội chứng Sjogren, khô mắt nặng.
• Giá tham khảo: 120.000–150.000đ/lọ 5 ml.

Nước mắt nhân tạo Optive

• Thành phần: Carboxymethylcellulose + Glycerin.
• Đối tượng: Khô mắt nhẹ đến vừa.
• Giá tham khảo: 80.000–120.000đ/lọ 10 ml.

Như vậy, không có loại nào “tốt nhất tuyệt đối” — chỉ có loại phù hợp nhất với mức độ khô mắt và lối sống của bạn.

Ba dòng chính, hai yếu tố quyết định: thành phần hoạt chất và sự có mặt của chất bảo quản.

Tiêu chí chọn nước mắt nhân tạo

• Theo mức độ khô mắt: Nhẹ (cảm giác khô thoáng qua) → CMC hoặc PEG. Vừa (khô kéo dài, cộm) → PEG + không chất bảo quản. Nặng (đau, nhạy sáng, cảm giác dị vật) → HA, nên đi khám thêm. (Dựa trên hướng dẫn của Cleveland Clinic)
• Theo tần suất sử dụng: Dưới 4 lần/ngày → được dùng loại có chất bảo quản. Trên 4 lần/ngày → bắt buộc chọn loại không chất bảo quản.
• Theo tình trạng đeo kính áp tròng: Nên chọn loại không chất bảo quản, nhỏ trước khi đeo kính 15 phút hoặc sau khi tháo kính.

Cách nhỏ nước mắt nhân tạo đúng cách

Theo đúng kỹ thuật, một giọt nước mắt nhân tạo có thể ở lại mắt lâu hơn gấp đôi so với nhỏ sai cách. Dưới đây là hướng dẫn từ SESLHD (New South Wales Health, Úc) và Cleveland Clinic.

Các bước nhỏ mắt an toàn

1. Rửa tay sạch với xà phòng và nước khô ráo. (Theo Cleveland Clinic)
2. Lắc nhẹ lọ thuốc (nếu có hướng dẫn), mở nắp, không chạm đầu lọ vào bất cứ thứ gì. (Cleveland Clinic)
3. Ngửa đầu nhẹ ra sau, kéo mi dưới xuống tạo túi kết mạc.
4. Nhỏ 1–2 giọt vào túi kết mạc (không nhỏ trực tiếp lên giác mạc).
5. Nhắm mắt 1–2 phút, ấn nhẹ góc trong mắt (gần mũi) để giảm thoát thuốc qua ống lệ. (Kỹ thuật từ SESLHD / NSW Health)
6. Lau sạch phần thuốc thừa quanh mắt. Rửa tay lại.

Lưu ý khi nhỏ mắt cho trẻ em

• Trẻ em chỉ dùng nước mắt nhân tạo khi có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa.
• Không dùng loại có chất bảo quản cho trẻ dưới 6 tuổi.
• Cần giám sát người lớn trong suốt quá trình nhỏ. (Theo hướng dẫn chung từ Drugs.com)

Nước mắt nhân tạo giá bao nhiêu và mua ở đâu?

Giá nước mắt nhân tạo tại Việt Nam năm 2025 dao động mạnh tùy theo thương hiệu, dung tích và dạng bào chế (lọ đa liều hay ống đơn liều).

Giá tham khảo

• Systane Ultra UD (24 ống 0,5 ml): 148.800đ (giá bán lẻ thị trường) – 139.000đ (giá trúng thầu). (Vnras, dữ liệu giá 2025)
• Sanlein (lọ 5 ml): 120.000–150.000đ.
• Optive (lọ 10 ml): 80.000–120.000đ.
• Vismed (hộp 20 ống 0,3 ml, HA 0,18%): 218.000đ (giá bán lẻ) – 203.993đ (giá trúng thầu). (Theo Vnras)
• Các loại phổ thông (CMC, không thương hiệu mạnh): 50.000–80.000đ/lọ 10 ml.

Giá của các sản phẩm chính cho thấy một sự thật đáng chú ý.

Bốn sản phẩm, một điểm chung: dạng ống đơn liều không chất bảo quản đều có giá cao hơn từ 30–60% so với dạng lọ đa liều.

Mua tại nhà thuốc Long Châu, Pharmacity, online

• Nhà thuốc Long Châu: Có đầy đủ các dòng Systane, Sanlein, Optive. Kiểm tra hạn sử dụng trước khi mua.
• Pharmacity: Tương tự Long Châu, thường có giá niêm yết công khai.
• Online (Shopee, Lazada, Tiki): Giá có thể rẻ hơn 5–10% so với nhà thuốc, nhưng cần kiểm tra bao bì còn nguyên vẹn và hạn sử dụng. Tránh mua từ người bán không rõ nguồn gốc.

Nước mắt nhân tạo có an toàn không?

Nhìn chung, nước mắt nhân tạo được coi là an toàn khi dùng đúng chỉ định. Tuy nhiên, có những đối tượng và tình huống cần thận trọng đặc biệt.

Tác dụng phụ có thể gặp

• Thường gặp: Nhìn mờ tạm thời (1–2 phút). Tránh lái xe hoặc vận hành máy móc cho đến khi nhìn rõ lại. (Cảnh báo từ Cleveland Clinic)
• Ít gặp: Kích ứng nhẹ, chảy nước mắt.
• Hiếm gặp (cần ngừng ngay): Bỏng rát nặng, đau mắt, thay đổi thị lực. (Khuyến cáo từ Drugs.com)
• Quan trọng: Nước mắt nhân tạo không điều trị hoặc phòng ngừa nhiễm trùng mắt. (Drugs.com)

Đối tượng cần thận trọng

• Người dị ứng: Không dùng nếu dị ứng với bất kỳ thành phần nào.
• Kính áp tròng: Chọn loại không chất bảo quản. Nhỏ trước khi đeo 15 phút, hoặc sau khi tháo kính. (Theo SESLHD / NSW Health)
• Phụ nữ mang thai/cho con bú: Cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
• Nhiễm trùng mắt đang tiến triển: Chống chỉ định dùng nước mắt nhân tạo. (Dựa trên dữ liệu sản phẩm)
• Người bị tăng nhãn áp: Cần có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

“Với bệnh nhân khô mắt nhẹ, nhỏ 2–3 lần/ngày là đủ; nếu nặng hơn, cần loại không chất bảo quản và thăm khám thêm.”

— ThS.BS Nguyễn Thị Hồng, Bệnh viện Mắt Trung ương

“Dùng nước mắt nhân tạo không chất bảo quản là ưu tiên cho người cần nhỏ thường xuyên.”

— Dr. Robert McGowan, Hội Nhãn khoa Hoa Kỳ, tài liệu hướng dẫn điều trị hội chứng khô mắt

Danh sách: Sự thật đã xác nhận và điểm chưa rõ

Đối với người dùng Việt Nam, lựa chọn là rõ ràng: nếu bạn làm việc văn phòng 8 tiếng, nhỏ mắt >4 lần/ngày, bạn phải dùng loại không chất bảo quản (Systane hoặc Vismed). Nếu bạn thỉnh thoảng mới bị khô, Optive là đủ. Tiết kiệm 50.000đ hôm nay có thể dẫn đến hóa đơn 500.000đ ở phòng khám mắt sau 6 tháng.

Các câu hỏi thường gặp về nước mắt nhân tạo

Đọc thêm

• Chân tay miệng bôi gì nhanh khỏi? Hướng dẫn từ chuyên gia
• Heviho – Siro thảo dược giảm ho cho bé